Współistnienie narodowości

Drugi dzień kongresu upłynął pod hasłem: "Koegzystencji Narodowości". Wstępne wykłady "Kształtowanie się świadomości narodowej" wygłosili prof. dr hab. W. Serczyk z Rzeszowa oraz dr T. Krawczak z Warszawy. Pierwszy z nich podkreślił, iż tematyka dotycząca kształtowania się świadomości narodowej jest bardzo rozległa, co świadczy o skomplikowaniu zagadnienia. Pojawiają się też kłopoty podczas szukania źródeł. Jedynie przypadek amerykański jest wyjątkiem, bowiem tutaj historyk ma do czynienia z kompletnością źródeł dotyczących kształtowania się narodu. Z kolei współcześnie, zjawisko globalizacji wcale nie zlikwidowało nacjonalizmów, a pewna "amerykanizacja" stylu życia często je umacnia. Dr Krawczak stwierdził, iż o początkach narodów w naszej części Europy możemy mówić w przypadku XIX w., choć one same zaczęły kształtować się dużo wcześniej. Jednym z czynników, powodującym to zjawisko było wprowadzanie wątków ludowych do literatury. Dzięki temu zwykły lud mógł się z nią mocniej identyfikować. Dochodzą też czynniki polityczne a wśród nich fakt instrumentalnego traktowania narodów przez Państwa władające Europą. W przypadku Polaków, którzy w XX w. wchodzili bez własnego państwa, ważne było to, iż istniały i działały wówczas grupy polityczne mające w swoim programie element niepodległościowy. Nie można też nie docenić czynnika religijnego i Kościoła (np. pielgrzymki do Częstochowy), który w znacznym stopniu kształtował świadomość narodową, oraz tajnego nauczania. Inny ważny element to przykład dawany chociażby przez mieszkańców Wrześni broniących prawa do nauczania w języku polskim.
Kolejnym punktem była dyskusja o poszukiwaniach sposobu współistnienia, w której wzięli udział dr hab. J. Kiaupiene z Litwy, prof. dr hab. M. Łabunka (pochodzący z Ukrainy) [TB1]oraz dr hab. E. Niebelski z KUL. Gość z Litwy przybliżyła słuchaczom problem kształtowania się świadomości narodowej Litwinów, stwierdzając m.in., iż nie można mówić u swoich początków był to naród we współczesnym znaczeniu tego słowa. Ówczesna Litwa to wiele kultur, religii czy języków, bardziej więc można mówić o narodzie politycznym w sensie tożsamości państwowej niż o współczesnym rozumienia tego pojęcia. Dr hab. Niebelski przybliżył polityczne wizje Polaków odnośnie współistnienia z narodami słowiańskimi. Podsumował swoje wystąpienie twierdząc, iż czasy współżycia przeważały nad konfliktami i dodając, że między narodowościami istnieją trwałe związki, których z pamięci nie da się wymazać. Prof. Łabunka, odnosząc się do problemu Ukrainy, stwierdził, iż przeszłości nie można odrzucać. Trzeba ją przedstawić obiektywnie, a nie tak jak obecnie wypada. Stwierdził również, że sporny punkty w historii najlepiej wyjaśnić, tworząc specjalną komisję, która jednak nie powinna być komisją rządową, bowiem takie rozwiązanie nie gwarantowałoby dotarcia do prawdy. Głos zabrał również prof. dr hab. J. Kłoczowski podkreślając, iż szlachta Rzeczypospolitej była wielonarodowa i wielojęzyczna. Z kolei koncepcja narodu etnicznego ukształtowała się w XIX wieku. Dodał również, że Rzeczpospolita, dzięki swoim doświadczeniom, lepiej przygotowałaby Europę do zjednoczenia niż byłyby to w stanie uczynić Prusy.
Popołudniowym punktem programu były dyskusje panelowe: "Małe Ojczyzny", "Edukacja we wspólnocie narodów" oraz "Kościół a państwo", a finałem Koncert w Filharmonii Lubelskiej. [TB1] Nie jestem pewien, sprawdzić na taśmie