Zdaniem teologa, papież nie jest zwykłą głową państwa, skupia bowiem na sobie cały katolicki świat. Jak podkreśla, sytuacja wyznawców Chrystusa w Azerbejdżanie wygląda dziś zupełnie inaczej w porównaniu z sytuacją, kiedy kraj ten w 2002 r. odwiedził Jan Paweł II. – Wtedy okazją do pielgrzymki było konsekrowanie katolickiej świątyni poświęconej Najświętszej Maryi Pannie – zaznacza Elshad Miri i dodaje: – Dzisiaj zdecydowanie wzrosła u nas liczba katolików, pojawili się misjonarze, działają stowarzyszenia i grupy modlitewne. W dalszym ciągu jednak mamy tu do czynienia z dominacją społeczności muzułmańskiej.

Ela Wajner organizuje pielgrzymki na Kaukaz. Od kilku lat jednym z popularniejszych kierunków jest Azerbejdżan. – Kraj ten jest bardzo ciekawy z powodów kulturowych – przekonuje. – Mamy tam do czynienia z mozaiką narodowościową i religijną, ale imponujące jest pokojowe współżycie wszystkich członków tamtejszego społeczeństwa.

Przewodniczka zwraca uwagę na silną Polonię w tamtym regionie. Staraniem m.in. Polaków poświęcono w Baku wybudowany kościół katolicki pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny. Na co dzień posługują tam duchowni pochodzący ze Słowacji. Przedstawiciele miejscowej Polonii żałują, że nie sprawuje się tam ani jednej Mszy św. w języku polskim, mimo że wspólnota Polonusów należy do najliczniejszych.

Ziemia ognia

Temat spotkania z papieżem Franciszkiem znajduje odzwierciedlenie w logo tego wydarzenia: przedstawiony na nim żółty kolor krzyża odwołuje się do barwy Stolicy Apostolskiej i przypomina o tradycji chrześcijańskiej, obecnej na tych obszarach od zamierzchłych czasów; płomienie w kolorach flagi Azerbejdżanu symbolizują natomiast ten kraj, nazywany Ziemią ognia, nawiązują one ponadto do kształtu serca i wraz z niektórymi innymi promieniami, które wychodzą od środka, przypominają o trwającym obecnie Roku Świętym Miłosierdzia.

W ramach przygotowań do papieskiej pielgrzymki odpowiedzialny za jej organizację ks. prał. Mauricio Rueda Beltz odwiedził przewodniczącego Rady Muzułmanów Kaukazu – szejka Allahshukura Pashazadego – podała AZERTAC, azerska agencja informacyjna. W skład watykańskiej delegacji weszli także nuncjusz apostolski w Gruzji, Armenii i Azerbejdżanie – abp Marek Solczyński oraz przełożony prefektury apostolskiej, Słowak – ks. Vladimír Fekete SDB. Tematem poruszonym podczas spotkania z przedstawicielami azerskiego islamu były perspektywy relacji międzyreligijnych i duchowych. Wyrażono uznanie dla stanu relacji między Azerbejdżanem a Stolicą Apostolską oraz podkreślono znaczenie wzajemnych wizyt.

Ojciec Święty przybędzie do Azerbejdżanu w niedzielę 2 października br. Oprócz Mszy św. w kościele Salezjanów w programie wizyty Franciszka przewidziano spotkania z przedstawicielami władz, z przywódcą muzułmanów Kaukazu, prawosławnym biskupem Baku i przewodniczącym miejscowej wspólnoty żydowskiej.

Niemal 97 proc. spośród 9,5 mln mieszkańców Azerbejdżanu to wyznawcy islamu, 1,45 proc. – prawosławia, a 1,35 proc. – Ormiańskiego Kościoła Apostolskiego. Katolików w 2014 r. było 540. W Azerbejdżanie wspólnota katolicka liczy zaledwie 300-400 wiernych. Znaczną ich część stanowią zagraniczni pracownicy.

Zabliźnić rany

Jak podała Katolicka Agencja Informacyjna, papież Franciszek podczas wizyty w Azerbejdżanie będzie zachęcał do dyplomatycznego rozwiązania konfliktu o Górski Karabach. Poinformował o tym w Baku ks. Fekete. Azerskie media cytują słowa najwyższego rangą przedstawiciela Kościoła katolickiego w Azerbejdżanie: „Kościół katolicki odrzuca wojnę i wzywa do pokojowego rozwiązywania konfliktów”. Ksiądz Fekete zastrzegł jednak, że Stolica Apostolska nie zajmuje się konkretnie konfliktem o Górski Karabach, który od ponad 30 lat toczy się między Armenią a Azerbejdżanem. Po rozpadzie Związku Sowieckiego i odzyskaniu niepodległości przez oba kraje konflikt o ten region przerodził się w otwartą wojnę. Najbardziej zaciekłe walki toczyły się w latach 1992-94 i pociągnęły za sobą śmierć ok. 30 tys. osób. W wyniku wojny wspierani wówczas przez Rosję Ormianie, po obraniu przez niepodległy Azerbejdżan kursu na Zachód i zbliżeniu z Turcją, opanowali całe terytorium Karabachu i część rejonów Azerbejdżanu. Od tamtego czasu stale dochodzi do zbrojnych incydentów. Ostatnio walki wybuchły na początku kwietnia br. Zginęło kilkudziesięciu żołnierzy obu armii i prawdopodobnie kilku cywilów. Walki trwały krótko i zakończyły się nieoczekiwanymi deklaracjami stron o zawieszeniu broni. Jednocześnie wznowiono rozmowy pokojowe. Podczas wizyty w Armenii pod koniec czerwca br. Franciszek zachęcał do dialogu w rozwiązaniu konfliktu o Górski Karabach.

Hasłem trzydniowej podróży apostolskiej Papieża do Gruzji i Azerbejdżanu są słowa: „Wszyscy jesteśmy braćmi”, zaczerpnięte z Ewangelii według św. Mateusza. W dniach 30 września – 1 października 2016 r. Ojciec Święty odwiedzi Gruzję. Jak poinformował w rozmowie z misyjną agencją Fides chaldejski patriarcha Babilonu Louis Raphaël I Sako, w Gruzji Papież spotka się z 13 chaldejskimi biskupami z Iraku.

Trudno się dziwić, że w oficjalnym programie wizyty znajduje się spotkanie Franciszka z chaldejską społecznością Gruzji. – Kraj ten jest domem dla ok. 10 tys. członków naszego Kościoła. Z tej okazji nie tylko biskupi, ale także wielu księży i wiernych z Iraku przyjedzie do Tbilisi, aby spotkać się z Papieżem – powiedział patriarcha Sako.

Obserwatorzy zwracają uwagę, że Kaukaz, mimo napięć o charakterze politycznym, jest miejscem przyjaznego współistnienia różnych religii. Być może dlatego papieską wizytę w azerskim Baku zakończy spotkanie z udziałem szejka i przedstawicieli innych wspólnot religijnych kraju.